Gần đây, nhiều bệnh nhân nam, nhất là nam thanh niên, đến khám trong tình trạng “túi bi” sưng to, đau đớn. Do đến muộn, bác sĩ không thể xử lý tháo xoắn nên buộc phải phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn.
Xoắn tinh hoàn, hay còn gọi là xoắn thừng tinh hoàn là hiện tượng thừng tinh xoắn quanh trục của nó làm cắt đứt nguồn cung cấp máu cho tinh hoàn dẫn đến hậu quả cuối cùng là tinh hoàn thiếu máu và hoại tử.
Xoắn tinh hoàn được coi là một cấp cứu trong tiết niệu với tỷ lệ mắc hàng năm vào khoảng 4,5/1.000 nam giới dưới 25 tuổi. Đây là một cấp cứu nam khoa thường gặp, chiếm khoảng 17% các trường hợp đau bìu cấp tính.
Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng 90% thường gặp ở lứa tuổi từ 13 đến 21.
Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra sau chấn thương tinh hoàn. Phần lớn các bệnh nhân bị đánh thức trong giấc ngủ bởi một cơn đau nhói ở bìu, bệnh nhân thường nhớ rõ thời điểm đau; nôn mửa có thể kèm theo đau. Tuy nhiên, một số trường hợp gặp tình huống này trong khi hoạt động thể thao, nhất là hoạt động thể thao mạnh, hoặc sau khi chấn thương bệnh nhân bỗng nhiên bị đau tinh hoàn. Nên thận trọng nếu bệnh nhân có đau hố chậu bên phải giống viêm ruột thừa, đặc biệt ở trẻ em, để chẩn đoán sớm tránh bỏ sót vì lầm tưởng đau bụng thông thường do rối loạn tiêu hóa. Bệnh nhân thường không có các triệu chứng nhiễm trùng.
Với những trường hợp bị xoắn tinh hoàn qua thăm khám ban đầu có thể phát hiện tinh hoàn sưng nhẹ, đỏ ửng. Tinh hoàn treo cao và có thể nằm ngang nếu so sánh với tinh hoàn bên đối diện. Khi nâng tinh hoàn lên, bệnh nhân thấy đau nhiều hơn. Điểm cần lưu ý là hiện tượng xoắn tinh hoàn này có thể gặp và nhiều trường hợp đi khám, bệnh nhân được chẩn đoán nhầm là viêm tinh hoàn dẫn đến chậm trễ trong xử lý bệnh.
Tinh hoàn rất cần sự tưới máu đều đặn từ tim xuống để nuôi. Nếu tinh hoàn bị xoắn thì trong vòng 6 tiếng có thể chịu được nhưng ngoài 6 tiếng, tinh hoàn sẽ chết, bệnh nhân đến muộn buộc phải cắt tinh hoàn.
Khi mắc bệnh này, các bạn trai không nên e ngại, chủ quan hoặc tự mua thuốc điều trị mà hãy đến ngay các cơ sở khám chữa bệnh có uy tín để khám và tìm nguyên nhân. Thời gian vàng để giữ được “túi bi” là 4 – 6 giờ sau khi có triệu chứng đau cấp tính ở tinh hoàn. Nếu bệnh nhân đến vào thời gian này, bác sĩ sẽ cho siêu âm Doppler màu để chẩn đoán.
Nếu xác định bị xoắn tinh hoàn, bệnh nhân sẽ được mổ để tháo các vòng xoắn của thừng tinh. Có một thực tế là thời gian gần đây, số bệnh nhân đến khám cấp cứu vì xoắn tinh hoàn có xu hướng tăng lên.
Tại Trung tâm nam học Bệnh viện Việt Đức, mỗi năm có khoảng hơn 300 trường hợp xoắn tinh hoàn được chẩn đoán, tuy nhiên, tỷ lệ bảo tồn tinh hoàn khá thấp chiếm khoảng 5%, phần lớn các trường hợp đến muộn, không chẩn đoán được ngay thời điểm ban đầu do vậy không bảo tồn được tinh hoàn. Đây là một dấu hiệu báo động cho thấy nhận thức của người bệnh và y tế tuyến cơ sở còn hạn chế. Do đó, nếu các bạn trẻ gặp triệu chứng đau bìu cấp tính, cần đi khám ngay tại các cơ sở y tế chuyên khoa.
BS. NGUYỄN QUANG
